Müqəddəs Döyüşçü
Müqəddəs döyüşçü
Alpaqutçu necə insan olmalıdır
Müqəddəs Döyüşçü — Alpaqutun döyüş sənətinə yiyələnmiş insan idealına verdiyi addır. Bu, dini titul və ya dərəcə deyil və heç kimə verilmir. Alpaqut heç bir dinə bağlı deyil və siyasi məqsədlərə xidmət etmir. Onun təsvir etdiyi döyüşçü idmana və xarakterin formalaşmasına aiddir.
«Müqəddəs» sözü heç kimi övliya etmir. O, Alpın toxunulmaz saxlamalı olduğu şeylərə işarə edir: verdiyi sözə, TÖRÄ-yə və başqa insanın ləyaqətinə. Adın mənşəyi «Alpaqut nədir?» səhifəsində izah olunur; bu səhifə isə başqa suala müraciət edir: rəqibinə zərbə vurmağı, onu atmağı və yerdə saxlamağı öyrənən insan necə birinə çevrilməlidir?
Güc məsuliyyət gətirir
Güc hüquq vermir.
Məsuliyyət gətirir.
Bacarıq nə qədər böyükdürsə, insan ondan necə istifadə etdiyinə görə bir o qədər çox cavabdehdir. Alpaqutun kanonu bunu belə ifadə edir: dərəcə geyilən paltar deyil, daşınan məsuliyyətdir.
Alp üçün rəqib düşmən deyil, sınaqdakı tərəf-müqabildir. Yalnız icazə verilən texnikalar tətbiq olunur. Rəqib zədələnərsə, döyüş dayandırılır və ona kömək etmək hər şeydən öndə gəlir. Döyüşün əvvəlində və sonunda rəqiblər HA salamı ilə salamlaşır: döyüş bitəndə düşmənçilik də bitir.
Məşq zalından kənarda Alp qarşıdurma axtarmır və münaqişədə soyuqqanlılığını qoruyur. Güc yalnız özünü və ya başqasını müdafiə etmək üçün işlədilir və Alp heç vaxt təcavüzkar olmur.
Eyni qayda müəllimin nüfuzuna da aiddir. Şagirdlər müəllimin texniki göstərişlərinə əməl edir, lakin sağlamlığına zərər vuran, ləyaqətini alçaldan və ya qanunu pozan göstərişə tabe olmaq məcburiyyətində deyillər. Belə göstəriş müəllimin öz ÄRDÄM-ini pozur.
Üç dayaq: TÖRÄ, ÄRDÄM və DENGE
Alpaqutun etikası üç anlayış üzərində dayanır. TÖRÄ nəyin doğru olduğunu müəyyən edir. ÄRDÄM insanın necə olmalı və necə davranmalı olduğu sualına cavab verir. DENGE ölçünü qoyur. Müqəddəs Döyüşçü bu üçünün güc və bacarıqla birləşdiyi insandır.
TÖRÄ— NİZAM
TÖRÄ əxlaqi və hüquqi nizamı bildirən qədim türk anlayışıdır. Alpaqutda o, bütün sənətin etik onurğasıdır. Dörd dəyişməz ilkəyə əsaslanır: KÖNİLİK — ədalət; UZLUK — fayda və başqalarına edilən yaxşılıq; TÜZLÜK — bərabərlik; KİŞİLİK — insanlıq. Bərabərlik o deməkdir ki, qadınlar və kişilər eyni hörmət və eyni imkanlar alır, dərəcə isə yalnız zəhmət və ləyaqətlə qazanılır. İnsanlığa alicənablıq, dürüstlük və özünü idarə etmək daxildir. Heç bir idarəetmə orqanı, o cümlədən federasiya, bu ilkələri ləğv edə bilməz.
ÄRDÄM— HƏRƏKƏTDƏ XARAKTER
ÄRDÄM ləyaqət və fəzilət deməkdir. Kanonda sözün iki mənası var: Alpın doqquz keyfiyyətindən biri və Alpın gündəlik davranışının bütöv kodeksi. ÄRDÄM TÖRÄ-ni və doqquz keyfiyyəti əmələ çevirir: məşq zalında, yarışlarda, evdə və işdə. Qayda sadədir: KORGAN-da (Alpaqutun məşq zalına və məktəbinə verdiyi ad) öyrənilən TÖRÄ ömür boyu TÖRÄ olaraq qalır.
DENGE— ÖLÇÜ
DENGE əks qüvvələrin tarazlığıdır, sənətin gizli oxudur. Alpaqutun anlayışına görə onun kökündə iki qüvvə dayanır: KUT — insana bəxş edilmiş pay: xeyir-dua, tale, uğur və idarəetmə haqqı; və AKIN — onu hərəkətə gətirən canlı qüvvə. KUT sabit təməldir; AKIN onu hərəkətə gətirir və verilmiş pay ilə insanın onunla etdiyi arasındakı tarazlıq DENGE-nin əsasıdır. Təməl çox, hərəkət az olanda insan daş kimi donub qalır. Hərəkət çox, təməl az olanda güc korlaşır: ətrafındakı hər şeyi dağıdır və sonda özünü də məhv edir. Alp bu iki qüvvənin birgə işlədiyi yerdə doğulur.
Tarazlıq yerində saymaq demək deyil. Usta da onu itirir, amma başqalarından tez bərpa edir.
Texnikada doqquz keyfiyyət
Alpın keyfiyyətləri texnikadan ayrı öyrədilmir. KAÇUT disiplininin doqquz rəsmi YÖRTEM forması var — ALPATAÇ-dan YARĞAN-a qədər hər dərəcə üçün bir forma. Hər forma doqquz texniki bazadan birini doqquz keyfiyyətdən biri ilə birləşdirir və həmin keyfiyyətin hərəkətdə necə göründüyünü göstərir.
| Keyfiyyət | Texniki baza | Formanın mənası |
|---|---|---|
| ERLİK — cəsarət | əl zərbələri (KOL) | ilk addım |
| SAYGI — hörmət | ayaq zərbələri (TEPİK) | nəzarət altında güc |
| BİLGELİK — müdriklik | manevr və müdafiə (AYÇA, KORUY) | dörd tərəfi görmək |
| DOĞRULUK — doğruluq və ədalət | atışlar (ATIŞ) | ölçü ilə atmaq |
| ÄRDÄM — ləyaqət | süpürmələr (BADALAQ) | alçaltmadan yıxmaq |
| ÇIDAM — dözüm | ağrılı tutmalar (BAĞDAMAK) | səbir və nəzarət |
| KÖNÜL — mərhəmət | boğmalar (BOĞUÇAN) | vaxtında buraxmağı bilmək |
| UCALIK — alicənablıq | silah (YARAQ/YASAQ) | gücün məsuliyyəti |
| BAĞLILIK — sədaqət | doqquz bazanın vəhdəti | TÖRÄ-yə sədaqət yolu bütöv saxlayır |
Bunu ən aydın boğmalar və silah göstərir. Boğma insanın vaxtında buraxa bilib-bilmədiyini yoxlayır. Silah məşqi isə gücün onun üzərinə məsuliyyət qoyduğunu anlayıb-anlamadığını sınayır. Doqquz keyfiyyət dərəcə imtahanının da bir hissəsidir və imtahan komissiyası onları texnika ilə birlikdə qiymətləndirir.
KORGAN-dan kənarda
Kanon Alpın həyatını məşq zalına və qalan hər şeyə bölmür. Evdə bu, valideynlərə hörmət, böyüklərə və kiçiklərə qayğı deməkdir. Məktəbdə və işdə dürüstlük deməkdir. Alp sözünün üstündə durur. Sənət haqqında danışarkən Alp yalnız mənbələrin təsdiqlədiyini deyir, digər döyüş sənətlərini kiçiltmir və Alpaqutu onların ən yaxşısı kimi təqdim etmir.
Başqa ölkədə Alp onun qanunlarına və adətlərinə hörmət edir. Alp insanları dilə, inanca, mənşəyə, vətənə və cinsə görə ayırmır, başqalarının inanclarına hörmətlə yanaşır və dini mübahisələrdən kənar durur. Alp sənəti heç bir partiyanın alətinə çevirmir.
Qurucunun Xartiyası bunu açıq deyir: sənət mənşəcə türkdür, qapıları isə bütün bəşəriyyətə açıqdır. Buna görə Alp özünü başqa xalqlardan üstün tutmur. Aqressiv millətçilik və başqa mədəniyyətlərin alçaldılması qadağandır. Kanon bunu bir cümlədə yekunlaşdırır: Alp kim olduğunu sözlə deyil, davranışla göstərir.
Alp səhv edəndə
İdeal kamillik tələb etmir. Kanon deyir: səhv insanı Alp adından məhrum etmir; onu etiraf etməmək məhrum edir. Düzəltmə yolu da təsvir olunub. Günahı dürüst etiraf edib üzr istəmək, sonra mümkün olduqda zərəri aradan qaldırmaq, davranışı dəyişmək və məşqə qayıtmaq lazımdır.
Sədaqətin də həddi var. Müəllimə sədaqət TÖRÄ-dən üstün deyil və səhvi gizlətmək sədaqət deyil. Zərər, təhqir və təhlükəsizliyə hər hansı təhdid heç vaxt məxfilik altında qalmır: belə hallarda şagird valideynlərinə, baş məşqçiyə və ya federasiyaya müraciət edir, bundan sonra nə ediləcəyini federasiyanın Müdafiə (Safeguarding) Siyasəti müəyyən edir. «KORGAN-da olan KORGAN-da qalır» qaydası tərəf-müqabilin zəifliklərinə, xətalarına və şəxsi məsələlərinə aiddir.
Ömürlük yol
Alpaqutla məşğul olan hər kəs dərəcəsindən asılı olmayaraq Alp adlanır. Heç bir heyət qərarı və ya imtahan kimisə Müqəddəs Döyüşçü etmir: Alp bu ideala ömür boyu doğru irəliləyir. DENGE bu yolu hər biri əvvəlkindən geniş olan dörd dairə kimi təsvir edir.
Dairələr bir-birini əvəz etmir. Yetkinlik dördünü eyni anda tarazlıqda saxlamaq deməkdir.
«Alp texnikası ilə deyil, ÄRDÄM-i ilə tanınır. Alpın sözü anddır; Alpın davranışı TÖRÄ-dir.»
ÄRDÄM prinsipi — Alpaqutun qurucusu KUTSAN-ın sözləri ilə