Məzmuna keç
Azərbaycan Alpaqut
FederasiyasıRəsmi sayt
Məşqə yazıl
Yarışlar

Hakimlər

Azərbaycanın lisenziyalı alpaqut hakimləri. Alpaqutda hakim sınayçı adlanır; lisenziyanı Dünya Alpaqut Federasiyası verir.

Lisenziyalı hakimlər 5 nəfər

Hakim dərəcələri

Hakim lisenziyası beş dərəcə üzrə verilir. Hər dərəcənin öz müddəti və idarə edə biləcəyi yarışların həddi var: hakim öz dərəcəsindən yuxarı yarışı idarə edə bilməz. Dərəcə yaxa kartında və qol nişanında ulduzlarla göstərilir.

Dərəcə pilləkəni hər pillədə daha çox yarış, daha çətin imtahan, daha yüksək təyinat
  1. Hazırlıq kursuimtahanda 70%

    ★ ELKİN Sınayçı Namizədi Ən yüksək təyinat Ölkə yarışlarının ilkin mərhələləri, nəzarət altında Lisenziya 2 il
  2. 10 nəzarətli ölkə yarışıimtahanda 75%

    ★★ TOLU Milli Sınayçı Ən yüksək təyinat Ölkə yarışlarının finalları Lisenziya 3 il
  3. 30 ölkə və ya regional yarış, 15 beynəlxalq yarışda köməkçiimtahanda 80%

    ★★★ BİLGE Yüksək Sınayçı Ən yüksək təyinat Beynəlxalq yarışların yarımfinalları Lisenziya 4 il
  4. 20 beynəlxalq yarış və 5 çempionatimtahanda 85%

    ★★★★ ATAMAN Beynəlxalq Sınayçı Ən yüksək təyinat Qitə çempionatının finalları, dünya çempionatının yarımfinalları Lisenziya 5 il
  5. 8 dünya və ya qitə çempionatıimtahanda 90%

    ★★★★★ ULUCA Elit Sınayçı Ən yüksək təyinat Dünya çempionatının finalları Lisenziya 6 il
Kim hansı yarışda hakimlik edir
Yarış və mərhələELKİN★TOLU★★BİLGE★★★ATAMAN★★★★ULUCA★★★★★
Ölkə yarışı
İlkin mərhələ nəzarət altında bəli bəli bəli bəli
Final yox bəli bəli bəli bəli
Beynəlxalq yarış
İlkin mərhələ yox yox bəli bəli bəli
Yarımfinal yox yox bəli bəli bəli
Final yox yox yox bəli bəli
Qitə çempionatı
İlkin mərhələ yox yox bəli bəli bəli
Yarımfinal yox yox yox bəli bəli
Final yox yox yox bəli bəli
Dünya çempionatı
İlkin mərhələ yox yox yox bəli bəli
Yarımfinal yox yox yox bəli bəli
Final yox yox yox yox bəli
  • hakimlik edir
  • yalnız nəzarət altında
  • hakimlik etmir

TOLU hakim beynəlxalq yarışda döyüşü idarə etmir, amma Baş Sınayçının tapşırığı ilə Masa Sınayçısı və ya köməkçi sınayçı kimi işləyə bilər.

  1. ★ ELKİN Sınayçı Namizədi Lisenziya müddəti: 2 il · ən azı I-SAN (YARĞAN)

    Ölkə yarışlarının ilkin mərhələləri — yalnız TOLU və ya daha yüksək dərəcəli hakimin nəzarəti altında. Məşq və nümayiş döyüşləri. Final, yarımfinal və beynəlxalq döyüşlərdə hakimlik etmir.

  2. ★★ TOLU Milli Sınayçı Lisenziya müddəti: 3 il · ən azı I-SAN (YARĞAN)

    Ölkə yarışlarının bütün mərhələləri, final daxil. Təyin olunduğu ərazidə regional və bir neçə ölkənin iştirak etdiyi yarışlar. Beynəlxalq yarışlarda döyüşü idarə etmir; Baş Sınayçının tapşırığı ilə Masa Sınayçısı və ya köməkçi sınayçı kimi işləyə bilər.

  3. ★★★ BİLGE Yüksək Sınayçı Lisenziya müddəti: 4 il · ən azı II-SAN (KÜR YARĞAN)

    Bütün ölkə yarışları, çempionat finalları daxil. Beynəlxalq yarışların ilkin mərhələləri və yarımfinalları. Qitə çempionatlarının ilkin mərhələləri. Dünya çempionatında hakimlik etmir.

    Azərbaycanda 4 hakim
  4. ★★★★ ATAMAN Beynəlxalq Sınayçı Lisenziya müddəti: 5 il · ən azı III-SAN (TUN YARĞAN)

    Bütün beynəlxalq yarışlar. Qitə çempionatlarının bütün mərhələləri, final daxil. Dünya çempionatının ilkin mərhələləri və yarımfinalları; finalda hakimlik etmir. Baş Sınayçı təyin oluna bilər. Beynəlxalq yarışlarda TOLU və BİLGE hakimlərinə nəzarət edir.

    Azərbaycanda 1 hakim
  5. ★★★★★ ULUCA Elit Sınayçı Lisenziya müddəti: 6 il · ən azı IV-SAN (TEGİN)

    Bütün səviyyələrdə hakimlik, dünya çempionatının finalları daxil. Dünya çempionatlarında Baş Sınayçı təyin oluna bilər. Bütün yarışlarda hakim heyətinə rəhbərlik və himayədarlıq. Texniki Direktorat funksiyaları.

Dərəcə necə yüksəlir

Hər dərəcə yarış təcrübəsi və attestasiya ilə qazanılır: hazırlıq kursu, yazılı imtahan və praktiki qiymətləndirmə. Qərarı Dünya Alpaqut Federasiyasının (DAF) İmtahan Komissiyası verir. ULUCA dərəcəsi üç mərhələdə təsdiqlənir: İmtahan Komissiyasının müsbət rəyi, KUTSAN-ın razılığı və DAF İdarə Heyətinin qərarı.

  1. ELKİNSınayçı Namizədi
    • ən azı 18 yaş
    • ən azı I-SAN (YARĞAN) dərəcəsi
    • rəsmi hakim hazırlıq kursu
    • Yarış Qaydaları üzrə yazılı imtahanda ən azı 70%
    • praktiki qiymətləndirmə: qənaətbəxş
    • etik öhdəliklərin qəbulu
  2. ELKİN → TOLUMilli Sınayçı
    • nəzarət altında idarə olunmuş 10 ölkə yarışı
    • yazılı imtahanda 75%
    • praktiki qiymətləndirmə: yaxşı
    • fəaliyyət qeydlərini milli federasiya təsdiqləyir — Azərbaycanda AAF
  3. TOLU → BİLGEYüksək Sınayçı
    • ən azı II-SAN (KÜR YARĞAN) dərəcəsi
    • idarə olunmuş 30 ölkə və ya regional yarış
    • 15 beynəlxalq yarışda Masa Sınayçısı və ya köməkçi sınayçı kimi iştirak
    • yazılı imtahanda 80%
    • praktiki qiymətləndirmə: çox yaxşı
    • alpaqutun ən azı üç disiplinində səriştə
  4. BİLGE → ATAMANBeynəlxalq Sınayçı
    • ən azı III-SAN (TUN YARĞAN) dərəcəsi
    • idarə olunmuş 20 beynəlxalq yarış və 5 dünya və ya qitə çempionatı
    • yazılı imtahanda 85%
    • praktiki qiymətləndirmə: əla
    • beş disiplinin hamısında səriştə
    • DAF-ın ən azı bir Beynəlxalq Hakim Seminarı
  5. ATAMAN → ULUCAElit Sınayçı
    • ən azı IV-SAN (TEGİN) dərəcəsi
    • ATAMAN kimi idarə olunmuş 8 dünya və ya qitə çempionatı
    • yazılı imtahanda 90%
    • praktiki qiymətləndirmə: üstün
    • beynəlxalq səviyyədə hakim heyətlərinə rəhbərlik
    • məruzəçi və ya qiymətləndirici kimi ən azı iki seminar
    • üç mərhələli təsdiq

Lisenziya və üzvlük

Lisenziya ilə illik üzvlük ayrı şeylərdir. Lisenziya dərəcənin müddəti qədər qüvvədə olur: ELKİN-də iki il, ULUCA-da altı il. Yeniləmək üçün müddətin bitməsinə ən azı 60 gün qalmış DAF-ın İmtahan Komissiyasına müraciət edilir; müddət bitəndən sonra verilən müraciət yeni müraciət sayılır. Altı ay ərzində yenilənməyən lisenziya ləğv olunur və hakim bir dərəcə aşağıdan, yeni namizəd kimi müraciət edir.

Yeniləmə üçün bunlar lazımdır: lisenziya dövründə fəal hakimlik, həmin dövrdə DAF-ın ən azı bir hakim seminarında iştirak, yeniləmə haqqının ödənilməsi və qüvvədə olan cəzanın olmaması.

Hakimin DAF-dakı illik üzvlük haqqı 20 ABŞ dollarıdır; bu haqq hakimin həmin il fəal sayılmasını təmin edir. Azərbaycanda üzvlük haqqını AAF qəbul edib DAF-a köçürür. İllik üzvlüyü bitmiş hakim dərəcəsini saxlayır, lakin üzvlük yenilənənədək fəal hakim sayılmır və yarışlara təyin edilmir. Ödənilməmiş il lisenziyanı ləğv etmir.

Lisenziyanın verilməsi və yenilənməsi haqlarını hər il DAF-ın İcraiyyə Komitəsi müəyyən edir, İdarə Heyəti təsdiqləyir.

Lisenziya və üzvlük zaman oxunda nümunə: BİLGE lisenziyası, 4 il
Lisenziya
4 il qüvvədədir 60 gün
6 ay
İllik üzvlük
1-ci il20 $
2-ci il20 $
3-cü ilödənilməyib
4-cü il20 $
  • Lisenziyanın bitməsinə ən azı 60 gün qalmış yeniləmək üçün müraciət edilir.
  • Altı ay ərzində yenilənməyən lisenziya ləğv olunur; hakim bir dərəcə aşağıdan müraciət edir.
  • Üzvlük haqqı ödənilməyən il hakim yarışlara təyin edilmir, lisenziyası isə qalır.

Stajçı hakimlik

ELKİN və TOLU dərəcələri beynəlxalq yarışda hakimlik səlahiyyəti vermir, BİLGE dərəcəsi isə yalnız məhdud səlahiyyət verir: ilkin mərhələlər və yarımfinallar. Təşkilatçıdan asılı olmayan səbəbdən beynəlxalq yarışda lisenziyalı hakim çatışmadıqda, belə hakim stajçı kimi hakimlik edə və ya köməkçi sınayçı kimi işləyə bilər. Təyinatı DAF Hakimlər Kollegiyasının sədri ilə həmin yarışın Baş Sınayçısı birgə verir.

Təyinat adı göstərilən bir yarışa aiddir və səbəbi ilə birlikdə yarışın protokoluna yazılır. O, hakimə yeni dərəcə, beynəlxalq səlahiyyət və ya sonrakı təyinatlara hüquq vermir. Belə yarışlar hakimin daşıdığı dərəcə üzrə yüksəlmə üçün təcrübə sayılır.

Stajçı təyinat necə verilir
  1. Hakim çatışmırBeynəlxalq yarışda, təşkilatçıdan asılı olmayan səbəbdən, lisenziyalı hakim çatışmır.
  2. Birgə təyinatDAF Hakimlər Kollegiyasının sədri və yarışın Baş Sınayçısı hakimi stajçı və ya köməkçi sınayçı təyin edir.
  3. Bir yarış üçünTəyinat adı göstərilən bir yarışa aiddir və səbəbi ilə protokola yazılır.
  4. Dərəcə dəyişmirYeni dərəcə verilmir; yarış hakimin öz dərəcəsi üzrə təcrübə sayılır.

Azərbaycanda hakimlik

Azərbaycanda hakimlərin işini AAF-ın Hakimlər Kollegiyası təşkil edir. Kollegiyanın sədri Elsəvər Puridir.

Hakim yarışa necə təyin olunur
  1. ReyestrHakim AAF-ın vahid hakim reyestrinə daxil edilir.
  2. AttestasiyaBilik və bacarığı attestasiya ilə yoxlanılır.
  3. TəyinatDərəcəsinə uyğun yarışa təyin edilir.
  4. ÖdənişƏməyi dərəcəyə uyğun tariflə, yarışın büdcəsindən ödənilir.

İldə azı iki təlim-seminar: yarış qaydaları, alpaqut terminologiyası və hakim etikası.

  • AAF hakimlərin vahid reyestrini aparır. Yarışlara yalnız reyestrdə olan və müvafiq dərəcəsi olan hakimlər təyin edilir.
  • Hakimlərin bilik və bacarığı attestasiya ilə yoxlanılır. Attestasiyadan keçməyən hakim yarışlara təyin edilmir.
  • Hakimlər üçün ildə azı iki təlim-seminar keçirilir: yarış qaydaları, alpaqut terminologiyası və hakim etikası.
  • Beynəlxalq yarışlara təyinatda ATAMAN və ULUCA dərəcəli hakimlərə üstünlük verilir.
  • Hakimlərin əməyi dərəcəyə uyğun tariflə, yarışın büdcəsi hesabına ödənilir.

Əsas: AAF İdarə Heyətinin 15 iyul 2026-cı il tarixli 01 nömrəli qərarı.

Hakim olmaq üçün

  1. Hakim olmaq istəyirsiniz?

    Yol hazırlıq kursundan və ELKİN dərəcəsindən başlayır. Bizə yazın — növbəti hakimlik kursu və attestasiya barədə məlumat verək.

    Bizə yazın
  2. Hakimlik kursunu bitirmisiniz?

    Lisenziya üçün Dünya Alpaqut Federasiyasının saytında qeydiyyatdan keçin. Səhifə «Hakim» rolu seçilmiş açılır; ölkə kimi Azərbaycanı seçin.

    DAF-da qeydiyyatdan keç ↗

Hakimlərin siyahısı Dünya Alpaqut Federasiyasının hakim reyestrindən ↗ avtomatik yenilənir. Dərəcələr, yüksəlmə şərtləri və lisenziya qaydaları DAF-ın Lisenziya Sistemindən (2026-cı il nəşri, Maddə 5–12) götürülüb; fərq olarsa, həmin sənəd əsasdır. İstənilən lisenziyanı «Sənədi yoxla» səhifəsində nömrəsi ilə yoxlamaq olar.